Logo Ruimtevolk klein

blogs

23 februari 2017 • Brechtje van Boxmeer

Luiken open voor de omgevingsvisie!

Het komend jaar begeleidt RUIMTEVOLK een tiental gemeenten en provincies bij het opstellen van hun omgevingsvisies. In het kader van ‘Aan de slag met de Omgevingswet’ wordt een 2e tranche pilots uitgevoerd. De omgevingsvisie daagt het ruimtelijk domein uit om omgevingsbeleid echt integraal, gedragen en politiek te maken. Geen sinecure. Ook de startnota Nationale Omgevingsvisie maakt duidelijk dat omgevingsvisies een compleet nieuwe tak van sport is voor steden en regio's.

Wie denkt dat een omgevingsvisie een hedendaagse vertaling van een structuurvisie is, met wat extra paragrafen over thema’s als energie en gezondheid met wat extra aandacht voor participatie, komt bedrogen uit. Juist door het toevoegen van thema’s ontstaat een compleet nieuw speelveld. Het vraagt een echt gesprek over de toekomst van en met partijen en bewoners in steden of dorpen. Het vraagt om écht integraal verkennen en uitwerken. Juist die aanvliegroute door vanuit nieuwe thema’s aan de slag te gaan is een verrijking van het gesprek over onze leefomgeving en vormt voor overheden de kans om verbindingen te leggen tussen de traditionele domeinen en afdelingen.

Gesprek

Starten vanuit gezonde verstedelijking, klimaatadaptatie of de energietransitie levert een heel ander gesprek op over gebiedsontwikkelingen en (her)ontwikkelingsstrategieën. Binnen overheden moeten andere disciplines betrokken worden om tot nieuwe inzichten en antwoorden te komen. Laten we eerlijk zijn, de structuurvisie was toch vooral een oefening in integraliteit waar we elk programma konden laten landen. Een echt spannend gesprek leverde dat vrijwel nooit op. Niet met bewoners, niet met maatschappelijke organisaties, niet met marktpartijen en ook niet binnen overheidsorganisaties.

Hoe anders is dit in de huidige tijd waarbij we gaan nadenken over de toekomst binnen de context van de Omgevingswet. Deze wet stelt dat ‘de omgevingsvisie een integrale visie met strategische hoofdkeuzen van beleid is voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn’. Dat vraagt om goede gesprekken, constructieve verkenningen in eigenaarschap en rolneming, ook binnen overheden.

Tijdens het stoeien met het opstellen van, wat eerst de Nationale Omgevingsagenda ging heten, is gebleken dat integraal werken op nationaal niveau zeker niet gemakkelijk is. Door het visietraject vanuit het Ministerie van Infrastructuur en Milieu te trekken werd bijvoorbeeld al snel de indruk gewekt dat het nog steeds een ruimtelijk feestje betreft. De strategische opgaven die centraal staan laten echter zien dat verder gekeken moet worden. In een volgend traject zal het echter pas echt spannend gaan worden als de genoemde dilemma’s lastige politieke keuzes vragen van het volgende kabinet.

Ook op lagere schaalniveaus leidt de integrale blik op onze omgeving tot strategische opgaven die, veel meer dan vroeger, lastige en dus ook meer politieke afwegingen vragen. De omgeving wordt politieker. Om de juiste politieke afwegingen voor te leggen is het cruciaal dat de ruimtelijke ordening andere sectoren de handschoen aanreikt om over de inhoud van omgevingsvisies mee te praten. De omgevingsvisies gaan mislukken als ze een ruimtelijk feestje worden. De vakwereld bewijst zichzelf maar vooral de steden, dorpen en regio’s een grote dienst als ze de luiken open gooien en laten zien dat de ruimte bij uitstek de plek kan zijn waar verschillende opgaven samen kunnen komen en slimme combinaties kunnen worden gevonden.


Tot 8 maart kunnen gemeenten en provincies zich aanmelden om mee te doen als pilot omgevingsvisie en kunnen professionals zich melden voor de leerkring. 

Brechtje van Boxmeer

Projectmanager

Brechtje van Boxmeer is projectmanager ruimtelijke ontwikkeling bij RUIMTEVOLK. Daarvoor was ze senior projectmanager bij Procap. Zij heeft ervaring in regionale en binnenstedelijke gebiedsontwikkeling, stedelijke herstructurering, herontwikkeling van monumenten en regionale samenwerkingsverbanden. Momenteel werkt Brechtje als projectmanager en coach aan de Pilots Omgevingsvisie.

http://www.ruimtevolk.nl