Logo Ruimtevolk klein

projecten

21 december 2016 • Redactie

Pilots Omgevingsvisie 2017-2018

In kader van het Programma Aan de slag met de Omgevingswet begeleidt RUIMTEVOLK in 2017 en 2018 12 pilots (gemeenten, provincies) bij het opstellen van hun Omgevingsvisie.

De omgevingsvisie is een van de belangrijkste instrumenten van de Omgevingswet. Hierin is de langetermijnvisie over de nodige en gewenste ontwikkelingen van de fysieke leefomgeving beschreven. Het pilot programma omgevingsvisie 2017-2018 faciliteert en stimuleert overheden, initiatiefnemers en belanghebbenden om alvast in de geest van de Omgevingswet aan de slag te gaan met het werken aan een omgevingsvisie. Het programma biedt gelegenheid om te experimenteren en van elkaar te leren en heeft tegelijkertijd tot doel om partijen aan te moedigen om op een innovatieve manier wijze aan de slag te gaan. Daarbij zal stevig worden ingezet op integraliteit van de opgaven en aanpak, participatie van belanghebbenden en cultuurverandering bij de overheden.

Wat gaan we doen?

In de pilots ondersteunen experts en ervaringsdeskundigen overheden en initiatiefnemers bij het opstellen van een omgevingsvisie. In opdracht van het Rijk, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, Interprovinciaal Overleg en de Unie van Waterschappen gaat RUIMTEVOLK dit programma organiseren en begeleiden. Het programma wordt in overleg met de pilots en leerkring samengesteld en bestaat uit expertmeetings en coachingstraject rondom de pilots en een tweetal landelijke omgevingsdagen.

Aan de slag met de Omgevingswet

Het programma Aan de slag met de Omgevingswet faciliteert en stimuleert overheden, initiatiefnemers en belanghebbenden en wil partijen bewust maken en in staat stellen om alvast met de Omgevingswet aan de slag te gaan

Als onderdeel daarvan worden vanaf 2014 pilots begeleid om te komen tot een omgevingsvisie. Deze pilots worden ondersteund bij het opstellen van hun omgevingsvisie door experts en ervaringsdeskundigen. In de eerste tranche hebben 9 pilots meegedraaid. In de eindrapportage Vertel dit verhaal niet verder, doe het gewoon! zijn de belangrijkste bevindingen opgenomen.

12 pilots

In de 2e tranche zijn uiteindelijk de volgende 12 partijen geselecteerd om als pilot mee te draaien:

1. Alphen a/d Rijn
2. Barneveld
3. Den Helder
4. Gelderland
5. Hoekse Waard
6. Leiden
7. Oude IJsselstreek
8. Parkstad Limburg
9. Staphorst
10. Zuid Holland
11. Zwolle
12. Zwartewaterland

Scroll voor een korte profiel van de pilots naar onderen.

Olievlek

Het is nadrukkelijk de bedoeling dat de lessen en ervaringen breed gedeeld worden zodat er een brede bewustwording plaats gaat vinden en dat er op deze manier een soort olievlekwerking zal gaan plaatsvinden. Naast de 12 pilots is er een 2e ring van gemeenten, provincies en waterschappen die actief gaan meeleren.

Planning

De pilots omgevingsvisie lopen van mei 2017 tot maart 2018. De startbijeenkomst is op 30 mei. De omgevingsdagen zijn gepland voor september en december 2017. In maart 2018 leveren we de lessen van deze pilots op.

1. Alphen aan den Rijn

Alphen aan den Rijn heeft rond de 108 duizend inwoners en ligt in het Groene Hart. De gemeente is een fusie van de voormalige gemeenten Boskoop, Rijnwoude en Alphen aan den Rijn. Voor de op te stellen omgevingsvisie worden volgende pijlers uit de structuurvisie van 2013 gehanteerd: grondstoffen, de bebouwde en onbebouwde omgeving, verkeer mobiliteit en logistiek, economische ontwikkeling, voedsel, persoonlijke ontwikkeling en welzijn, duurzame energievoorziening. Voor de integrale benadering zijn hier onderwerpen als onderwijs, gezondheid en cultuur toegevoegd. Samen moeten deze de basis voor een gezonde duurzame samenleving vormen. Naast dit thema wil de gemeente zich bezig gaan houden met het goed organiseren van participatie van bewoners, omliggende gemeenten en andere stakeholders. Momenteel houdt de gemeente zich bezig met de analyse van bestaande beleidsdocumenten en -visies en is er overleg over de organisatie van participatie.

De contactpersonen namens Alphen aan den Rijn zijn Mieke Heim en Peter Commissaris.

2. Barneveld

De gemeente Barneveld heeft bijna 56 duizend inwoners en bestaat uit het dorp Barneveld en 9 omliggende kerngebieden. In 2016 is de Strategische Visie Barneveld 2030 vastgesteld welke als agenda zal dienen voor de op te stellen omgevingsvisie. Integraliteit is hier een belangrijk thema, evenals participatie van inwoners en stakeholders. Met name dit laatste is een uitdaging vanwege de verschillende kernen waaruit de gemeente bestaat. De gemeente streeft ernaar om de input van de bevolking een plek te geven in de omgevingsvisie. Verder is ook gezondheid een belangrijk thema vanwege het hoge aantal pluimveebedrijven en bijbehorende concentraties fijnstof. De gemeente is momenteel bezig met een plan van aanpak voor de omgevingsvisie.

De contactpersoon namens Barneveld is Heidy Smit.

3. Den Helder

Den Helder is een middelgrote gemeente in de kop van Noord-Holland en telt ruim 56 duizend inwoners. In het proces rondom de omgevingsvisie komen hier drie thema’s naar voren. Ten eerste de nieuwe en meer faciliterende rol van het bestuur waarbij meer wordt uitgegaan van het initiatief van ondernemers en inwoners. Daarnaast wil men op zoek naar een nieuwe werkwijze die past bij het integraal werken waar de omgevingsvisie om vraagt. Verder is er een sterke focus op lokale betrokkenheid en participatie.

De gemeente staat in samenwerking met verschillende organisaties op het punt om te beginnen aan een omgevingsvisie voor het kustdorp Huisduinen. Hier is men nog op zoek naar de balans tussen recreatie en toerisme aan de kust samen met de rustige woonomgeving. Men wil graag leren van deze aanpak voor de uiteindelijke omgevingsvisie.

De contactpersoon voor Den Helder is Ingmar Zwier.

4. Gelderland

Gelderland heeft ruim 2 miljoen inwoners. De omgevingsvisie van de provincie is al in 2014 vastgesteld. Hiermee waren ze de eerste van Nederland. Deze wordt op dit moment doorontwikkeld naar een versie voor 2018. Energietransitie wordt hierin een belangrijk thema. Hiervoor is behoefte aan regionale samenwerking. De provincie is al hard op weg met het Gelderse Energieakkoord waar zich al meer dan 100 partijen bij hebben aangesloten. Met deze pilot wil de provincie de ontwikkeling van regionale energievisies te versnellen.

De contactpersoon voor de provincie Gelderland is Mark Kemperman.

5. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard

De Hoeksche Waard is een gebied gelegen onder Rotterdam dat bestaat uit 5 gemeenten (Binnenmaas, Cromstrijen, Korendijk, Oud-Beijerland en Strijen) en 14 dorpen. Gemeentelijke herindeling is een onderwerp van gesprek. Het opstellen van de omgevingsvisie wordt ongeacht de uitkomst regionaal aangepakt. De (boven)regionale samenwerking en participatie is hierin een belangrijk thema. Een tweede thema is het feit dat de Hoeksche Waard een anticipeerregio is en hoe hier op gereageerd moet worden. In hoeverre moet de focus liggen op het behoud van landschap of verschuiven naar het verbeteren van de bereikbaarheid en versterken van de economie.

De gemeente is momenteel bezig met de implementatie van de hele omgevingswet en het cultuurveranderingstraject van medewerkers. Er is een gebiedsagenda opgesteld welke als een van de kaders van de omgevingsvisie zal gaan dienen.

De contactpersoon van samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard is Joost Ridderhof.

6. Leiden

De gemeente Leiden heeft bijna 123 duizend inwoners en is gelegen in Zuid-Holland. De omgevingsvisie is hier in samenwerking met 10 omliggende gemeenten regionaal aangepakt en hiermee lopen ze voorop. Deze visie wil men graag doorvertalen naar de lokale schaal van de stad zelf. De integrale aanpak van de omgevingsvisie is hier een belangrijk thema in. Deze dient namelijk een overkoepelende visie te worden voor het fysieke en sociale domein. Daarnaast heeft de gemeente een focus op investeringen op regionale schaal.

De regionale visie wordt binnenkort vastgesteld door het college. Er wordt op dit moment gewerkt aan een doorvertaling in een lokale omgevingsvisie.

De contactpersoon voor de gemeente Leiden is Jeroen Traudes.

7. Oude IJsselstreek

De Oude IJsselstreek is gelegen in de Achterhoek en heeft rond de 39 duizend inwoners. De gemeente bestaat uit 15 kernen waaronder Varsseveld, Ulft en Terborg. Demografische krimp is een belangrijk thema in het gebied. Hierbij komen vraagstukken als de aanwezigheid van voorzieningen en de rol van de lokale overheid en inwoners aan bod. Het tweede thema voor de gemeente is de relatie tussen het fysieke en sociale domein. Onderwerpen als leefbaarheid, veiligheid, gezondheid en duurzaamheid komen op beide vlakken terug en het is de vraag hoe deze een plek krijgen in de omgevingsvisie.

De gemeente Oude IJsselstreek is twee jaar geleden aan het traject van de omgevingsvisie begonnen. Het plan is om deze nog in 2017 vast te stellen.

De contactpersoon namens de gemeente Oude IJsselstreek is Elsa Duijnstee.

8. Parkstad Limburg

Parkstad Limburg is gelegen in het zuidoosten van Limburg en bestaat uit 8 gemeenten (Brunssum, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Nuth, Onderbanken, Simpelveld en Voerendaal). De regio heeft in totaal ongeveer 255 duizend inwoners. De samenwerking op regionale schaal is tot stand gekomen vanwege de grensoverstijgende problematiek en opgaven zoals onder andere de demografische krimp. De integraliteit, regionale schaal en fysiek-ruimtelijke transformatieopgaven zijn dan ook de belangrijkste thema’s voor de pilot omgevingsvisie.

De ontwikkeling van de omgevingsvisie van Parkstad bevindt zich nog in de beginfase. De regio heeft sinds 2009 een intergemeentelijke structuurvisie waarvan in 2015 een review is gemaakt. Het is van belang om integraal en op regionaal schaalniveau sturing te kunnen geven aan ruimtelijke ontwikkelingen.

De contactpersoon namens regio Parkstad Limburg is Volmar Delheij.

9. Staphorst

De gemeente Staphorst heeft ruim 16 duizend inwoners en bestaat uit het dorp Staphorst en een aantal kleine omliggende plaatsen. De gemeente ligt in het noorden van Overijssel. Het belangrijkste vraagstuk omtrent de omgevingsvisie is hier het vormgeven van een verregaande verbinding tussen het fysieke – en sociale domein. De ambitie is om de omgevingsvisie ook dé kapstok te laten zijn voor het sociaal beleid. Thema’s hierbij zijn arbeidsmarkt en onderwijs, gezondheid en ontmoeting. Hoewel het nu goed gaat is het in de toekomst niet op alle vlakken houdbaar. Een centrale vraag die speelt is: hoe houd je de sociale cohesie in stand en het gebruik van voorzieningen laag?

Staphorst is al vrij ver gevorderd in het traject en is van plan om de concept omgevingsvisie nog voor de zomer in de gemeenteraad te behandelen.

De contactpersoon voor Staphorst is Edwin Saathof.

10. Zuid-Holland

De provincie Zuid-Holland (ruim 3,6 miljoen inwoners) heeft het opstellen van de omgevingsvisie met een een modulaire aanpak opgezet. Hiermee probeert men de integraliteit te waarborgen. De meest urgente opgaven komen als eerste aan bod. Een vraagstuk dat hier naar voren komt is de realisatie van gedeeld eigenaarschap. Opgaven moeten niet verdeeld maar integraal worden opgepakt en men moet op zoek naar de verbinding tussen vraagstukken. Daarnaast is de organisatie van participatie in de nieuwe aanpak een belangrijk vraagstuk.

In februari 2017 is het plan van aanpak voor de omgevingsvisie door de staten vastgesteld. In juli wordt hier een kick off event voor gehouden.

De contactpersoon voor Zuid-Holland is Aron Duindam.

11. Zwartewaterland

De gemeente Zwartewaterland is gelegen in het noorden van Overijssel en bestaat uit de plaatsen Genemuiden, Zwartsluis en Hasselt. De gemeente telt ruim 22 duizend inwoners. Men wil hier aan de slag met een integrale omgevingsvisie. Energietransitie is een van de belangrijkste thema’s van de gemeente. Dit is in Zwartewaterland bovendien een bovengemiddelde opgave, onder meer door de aanwezigheid van industrie en beschermde natuur. De gemeente en provincie Overijssel zijn derhalve toch op zoek naar mogelijkheden om in het gebied voldoende ruimte te creëren voor opwekking. Belangrijk daarbij zijn de meekoppelkansen die er in het gebied aanwezig zijn. Ander belangrijk thema van de gemeente is het proces van draagvlak en participatie van bewoners en stakeholders rondom de omgevingsvisie.

Zwartewaterland bevindt zich in de startfase van het proces. De omgevingsvisie zal uiterlijk begin 2019 worden vastgesteld.

De contactpersoon namens de gemeente Zwartewaterland is Remco Kok.

12. Zwolle

Zwolle is de hoofdstad van Overijssel en heeft ruim 125 duizend inwoners. De gemeente is al langer bezig met de omgevingsvisie en is daarmee een koploper. De regio is belangrijk voor Zwolle; veel stedelijke opgaven worden ook gezien als regionale opgaven en er wordt gekeken naar hoe de stad zich met – en in de regio op een nieuwe manier kan positioneren. De omgevingsvisie is in eerste instantie lokaal maar de gemeente wil als kernstad ook in deze fase op zoek naar verbinding met de regio. Dit is wel een uitdaging aangezien deze regio 20 gemeenten omvat welke verdeeld zijn over 4 provincies. Naast dit thema wil Zwolle zich ook inzetten voor een goede, slimme en efficiënte verbindingen tussen de verschillende instrumenten uit de omgevingswet.

Ambitie is om eind 2017 het eerste deel van de omgevingsvisie (kernopgaven en ambities) te laten vaststellen door de raad.

De contactpersoon namens de gemeente Zwolle is Saskia Engbers.

Partners