Logo Ruimtevolk klein

De veranderende geografie van Nederland



Auteur(s)

Tordoir, P.P., A. Poorthuis en P. Renooy

Uitgever

Regioplan/Atelier Tordoir

Download de publicatie De veranderende geografie van Nederland hier.

In opdracht van het ministerie van Binnenlansdse Zaken heeft Pieter Tordoir, hoogleraar economische geografie en planologie, in samenwerking met Regioplan onderzoek gedaan naar de veranderende geografie van Nederland op basis van ruimtelijk-economische en demografische patronen. Het resultaat is deze publicatie met een schat aan informatie.

Interessante conclusie van het onderzoek is dat burgers en bedrijven zich massaal in gemeentegrensoverstijgende verbanden bewegen. Intergemeentelijke verplaatsingen worden steeds belangrijker en schalen ruimtelijk op; we worden allemaal mobieler. Maar het onderzoek laat ook zien dat er verschillen zijn tussen verschillende bevolkingsgroepen, afhankelijk van leeftijd, opleidingsniveau en huishoudenssamenstelling. Ook groeien de verschillen tussen plekken en gebieden.

De opschaling is vooral te zien in de verplaatsingspatronen van jongvolwassenen, maar ook ouderen zijn mobieler. Door de verschillen tussen generaties (verplaatsingspatronen van jongvolwassenen tussen 1999 en 2009 zijn vergeleken met die van jongvolwassenen tussen 1985 en 1998) lijkt de opschaling van verplaatsingen een structurele ontwikkeling te zijn en niet afhankelijk te zijn van leeftijdscohorten. De studie laat ook zien hoe de verplaatsingen van hoger- en middelbaar opgeleiden verschillen. Interstedelijke relaties zijn voor hoogopgeleiden bovenmatig belangrijk, terwijl suburbane gemeenten werkgelegenheid voor hoogopgeleiden verliezen. Suburbane en landelijke gebieden zijn voor de middengroep in belang toenemende werkgebieden.

De opschaling van bewegingen en de verschillen tussen bevolkingsgroepen leiden tot fragmentatie en mogelijk conflict. Stedelijke centra zijn doorgaans sterker opgenomen in interregionale opschaling – de vorming van stedelijke netwerken – dan suburbane gemeenten. In de Randstad zie je in stadsgewesten een sterke fragmentatie tussen stedelijke centra en suburbane gemeenten. Buiten de Randstad is de lokale fragmentatie minder, maar kunnen stadsgewesten en regio’s als geheel minder goed getakt zijn aan interregionale netwerken. En op het platteland en voor het perspectief van plattelandskernen zien de onderzoekers een driedeling. Opschaling zorgt voor maatschappelijke en economische onbalans voor verschillende groepen en op verschillende ruimtelijke niveaus. Het onderzoek benoemt redelijk precies welke plekken een minder rooskleurig perspectief hebben.

Op basis van het onderzoek benoemen de onderzoekers drie nieuwe beleidsopgaven: het efficiënt laten verlopen van de gegroeide patronen, het voorkomen en bestrijden van maatschappelijk en economisch ongewenste gevolgen van de nieuwe ontwikkelingen en het tegengaan van negatieve externe effecten.

Lees in het rapport meer over deze groeiende onbalans tussen stadsgewesten, binnen stadsgewesten en over de verschillende perspectieven voor het platteland én over de beleidsaanbeveling die het onderzoeksteam naar aanleiding hiervan doet.

Deze publicatie is een must read voor een ieder die werkt aan steden en regio’s.



meer publicaties
Eindrapport Pilots Omgevingsvisie 2017-2018
Inzichten, kansrijke aanpakken, handige tips en inspirerende verhalen bij het maken van een omgevingsvisie.
Ruimtelijke Verkenning Energie en Klimaat
Slim schakelen
Vijf pilotregio's hebben ruim een jaar gewerkt aan een regionale energiestrategie. Anne Marieke Schwencke en Ruud Schuurs (AS I-Search) hebben het proces in de regio’s gevolgd. De belangrijkste leerervaringen zijn in samenwerking met RUIMTEVOLK samengevat als lessen voor regio’s die nog aan de slag gaan met een strategie.
Water verbindt
Hoe kan water bijdragen aan de grote opgaven van deze tijd en aan het verhogen van omgevingskwaliteit? RUIMTEVOLK en de Unie van Waterschappen verkennen deze vragen in een publicatie over de rol van water in omgevingsvisies.